Gazibeğendi

Gazibeğendi

Yaşam

Yıl 1924, Şubat’ın 9’u. Gazi Mustafa Kemal Selçuk’tan Kuşadası’na geliyor. Yanında Mahmut Esat Bozkurt da var. Kurtuluş Savaşı yıllarında üst  olarak kullanılan Arvalya Çiftliği’ne gelince mavi gözleri yemyeşil koruluğa takılıyor. “ Adı ne buranın,” deyince “Arvalya” adını beğenmiyor.  “Bundan sonra buranın adı, Eroğlu Çiftliği olsun,” deyip yürüyor.

Kuşadası’na girişte tepeden şehri seyrediyor. Çok da hoşuna gidiyor. “Çok güzel bir manzara, çok güzel bir kent,” diyor. Yoluna da devam ediyor. Dil ustası üretken halkımız hemen tepeyi adlandırıyor. “Gazibeğendi.” Atatürk’ümüzün dediği gibi Türk Halkı, zeki ve üretkendir. Gece yapılan eve, gecekondu, dolmuşa, kaptı kaçtı dediyse, burası da Gazibeğendi olarak belleklere yerleşiyor.

Her yıl Kuşadası halkı 9 Şubat’ta bu tepeye gelerek, -Atasıyla beraber yürürcesine- ellerinde bayrak, dllerinde İzmir Marşı’yla kent merkezine değin yürüyorlar. Benim de çok sevdiğim bir yer. Kuşadalı Bir Yurttaş kitabımın kapağını da bu tepeden çektiğim fotoğrafı koymuştum. Hele yaz günleri Gazibeğendi’den güneşin batışını izlemek bir başka güzeldir.

Özlem adlı şiirimi bu tepede yazmıştım.

“Gazibeğendi’de bir akşam üstü, / Seninle beraber olmak da vardı, / Masmavi sularda kızıl güneşi,/ Çimerken sularda görmek de vardı. 

Güvercinada’da fener çakarken, / Sevdamızı kuşlarla paylaşmak vardı. /  Ak köpüklü dalgalar  yalarken, bizi / El ele tutuşup, koşmak da vardı. 

Olmadı güzelim, olmadı gitti. / Tatilin kısaydı, çabucak bitti . / Baş başa bir koyda kalabilseydik. / Sana uzun uzun, sözlerim vardı..” diye yazdığım uzunca bir şiirdi.

Kuşadası benim vurgun olduğum bir kent. Yeşiltepelerden denizi bakarken içimde bir sıcaklık,  huzur bulurum. Plansız yapılaşmaları görünce de bir bahar dalı gibi kırılırım.

Kuşadası deyince Atatürk’ün Adalet Bakanı  Mahmut Esat Bozkurt gelir usuma. Kurtuluş Savaşı’nda elinde mavzer, cephede savaşan. Kadın haklarını vermek için mecliste tartışan koca yürekli yurtsever insan. 

Mahmut Esat’ın Çiftlik Hayatı adlı bölümde şöyle diyor: “Ankara’da çok yorulduğu ve uzun süre Kuşadası’na gitmediği zamanlar: “Başım sersem, beni yine sıla sardı, burnumda Kuşadası kokusu tütüyor,” derdi. Mahmut Esat çiftliğine geldiği zaman katıksız bir çiftçi halinde gözümüze çarpar; yakalarını açar, ayağına çizme ve kilot pantolon giyer, ağaç budar, çift sürer ve ekseri avlanırdı. Bunlardan sonra oralarda hatırası olan savaş yerlerini gezer ve büyüklerinin mezarlarını ziyaret ederdi. (…)

Mahmut Esat Bozkurt, saban başında çift sürmeyi, ata binmeyi çok severdi. Ve aynı zamanda büyük bir nişancıydı. Özellikle avcılığa pek önem verirdi. Bazı zamanlar davul ve zurna eşliğinde zeybek oynardı. Mahmut Esat Bozkurt, bütün hayatında fikir adamı olmakla birlikte, ruhunun enginliklerine kadar mızraklı bir zeybekti. Onun bu coşkun efeliği, daha kuvayı milliye zamanlarında Kuşadası ve çevresinde yaptığı hareketle kendini göstermişti.

1821 yılında çıkan Mora isyanı sırasında Menekşe kasabasından Kuşadası’na göç eden aileye, Mora’da bulunan malları karşılığında, Selçuk’ta Efes harabeleri yakınında ve Menderes nehri civarında Arvalya çiftliği adı verilen 36.000 dönümlük arazi tımar olarak verilir. Tımar Bey’i olan Mahmut Esat’ın Babası Hasan Bey’e, padişah tarafından Paşalık unvanı verilir. Hasan Bey bu unvanı kullanmamıştır. Mahmut Esat, kendini tanıtırken, “Bana Kuşadalı Hasan Bey’in oğlu derler” ifadesini sık sık kullanırdı. Çocukluk yıllarını dedesi ile ninesinden göç öyküleri dinleyerek geçiren Mahmut Esat, onların acı ve özlemlerine ortak oldu. Yurt sevgisini bu öykülerde tanıdı.

Türkiye’de zaman zaman yer adları değiştirildi. Türkçe yer adlarının yerine uyduruk adlar kondu. Örneğin, Uzgur, Oğuz’dan gelirken Çamdibi yapıldı. Arvalya Çiftliği adı Atatürk tarafından Eroğlu Çiftliği denmesine karşın hâlâ Arvalya denmesine bir anlam veremiyorum.

Not: Bu yıl ilk kez kışı Kuşadası’nda geçiriyorum. Ege’yi karış karış gezerek yazarken, Korona’nın da etkisiyle Kuşadası’nı dolaşıp yazıyorum. Kuşadası ile ilgili yazdığım yazılar, öykü ve şiirler bir dosyalık oldu. Kuşadası Belediyesi bastırmak isterse dosya halinde verebilirim.

Etem Oruç

Etiketler

Bir Yanıt Yazın