Karim-Khan-Citadel

DOĞU KAPI KOMŞUMUZ İRAN

Dursun Özden

isimlik-Dursun-Ozden

 

İran Kültür Bakanlığı’nın davetlisi olarak gittiğim; Tahran, İsfahan, Şiraz ve Yezd gezim, oldukça verimli geçti… Tarihi Pers Kültürü vatanı olan İran; Şiirin Başkenti Şiraz, Anadolu Türkmen-Zaza Aleviliği kaynağı Horasan ve Deylem, Karız-Qanat Yeraltı Su Kanalları Müzesi Yezd, Selçuklu Mimari Mirası İsfahan ve Tahran Özgürlük Vadisi Derbent vb. bizleri çağırıyor, yeniden…

Hazar Denizi ile Basra Körfezi (Persian Gulf) arasında ve Afganistan’dan Türkiye’ye kadar uzanan 1 648 000 kilometrekare alanı kaplayan ve yaklaşık 60 milyon nüfusa sahip olan komşumuz İran’da;  Farslardan başka, Türkmen, Kaşkai, Azeri, Arap, Kürt, Lor, Taliş, Bahtiyar ve Beluş Halkları yaşamaktadır. Bu halkların farklı dili ve kültürleri olmasına karşın, resmi dil Farsça ve yazı dili ise Arapçadır.

yazd karızları
Yazd Karızları

Eski adıyla Arya ülkesi olan, daha sonra Eran, şimdilerde de adı İran olan bu coğrafya, pek çok uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. Özgün bir yeraltı su kanalları sistemi olan İran Karızları-Qanatları Araştırma Enstitüsü ve UNESCO-IHP’nin davetlisi olarak, Türkiye’yi temsilen katıldığım Dünya Su Forumu etkinliğinde; “Anadolu Su Medeniyeti-Göbeklitepe Mucizesi” başlıklı bir bildiri sunmak ve adı geçen başlıkta, TRT Belgesel Kanal adına çektiğim belgeseli göstermek üzere; 11 yıl sonra yeniden, köklü bir tarihi ve kültürel zengin mirası olan kapı komşumuz İran’ın Yazd şehrine gittim. İran’a vize uygulaması olmadığı için, kara yolu ile de rahatça gidiliyor. Kapı komşumuz İran, Türk gezginleri bekliyor, yeniden…

Şiirin Başkenti Şiraz’dayım…

En önde gelen eserleri arasında, Türkçe ile birlikte birçok yabancı dile de tercüme edilmiş olan Gülistan ve Bostan geliyor. Şimdi ise biz, İranlıların çok sevdiği ve saygı gösterdiği bu değerli şairin türbesi başındayız. Şeyh Sadi-i Şirazi’nin Türbesi son derece bakımlı, çiçeklerle süslü ve havuzlu bir bahçenin içinde yer alıyor. Diğer bir ifade ile, eserinin ismi gibi, kabrinin bahçesi de tam bir Gülistan. Şair Şirazlı Sadi-Hafez’in, bir dünya cenneti olan türbesini ziyaretim, çok anlamlıydı…

İran, tarihi ve kültürel zenginlikleri açısından dünyanın sayılı ülkelerinden birisidir. İpek yolunun baharat kokulu kervansaraylarının mazgallarında ve sutun başlıklarında uyuyan büyülü şiir; dolunaya inat, gece kuşları gibi başkaldırıyor. Şiir Ülkesi’nde yaşam, düşmanlar uyurken başlıyor. Tıpkı, bir şiir kadar sevdiği ülkesinin kültürel dokusunu ve tüm güzel insanları seven rehber arkadaşım Ahmet Nejadi ve  eski İran Kültür ve Tanıtma Bakanı Mohammad Moezzodin ile konuşmamız sırasında, güven veren dost ve konuksever tavrıyla, Türkiye’ye ve öteki komşularına, barış ve kardeşlik mesajları yolluyordu…

sadi kabri

İranlı şair ve sanatçıların, “gönüllü  barış elçisi” özelliğini biliyor; bölge ve dünya barışı için destek istiyordu. Yaşasın, sanatın gizli gücü!… Cumhurbaşkanı Hatemi Yönetimi, halktan aldığı destekle Suudi yanlısı mollalara karşı, İslamı çağdaş yorumladığını söyleyen İranlı Aydınlar ve Şairler, geleceğe umutla bakıyor. Bölgede barış ve kardeşliğin örülmesi için, kendilerine büyük görev düştüğüne inanıyorlar. “Kültür” ortak paydasında, Türkiyeli meslektaşlarına (bizlere), şiir-eli uzatıyorlar… ”Yarın geç olabilir, hemen şimdi!…” diyorlar. Ortak kültürel miras ışığında, İranlılarla Türkleri kaynaştıran pek çok şey var. Bunların başında hiç kuşkusuz, şiir gelir. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde yazılı edebiyatın ve günlük yaşamın bizzat içinde olan Farsça, bu gün bile konuştuğumuz sözcüklerin yüzde 30’unu buluyor. Bölgedeki tarihi ve kültürel dokuyu bilmek için, mutlaka Farsça kaynaklara başvurmak gerekli. Bu gerçek ışığında, Türk edebiyatını ve özel olarak da Türk Şiiri’nin köklerini öğrenmek istiyorsak; mutlaka kapı komşumuz İran’a ve Yakın Doğu’nun şiir başkenti olan Şiraz’a gitmeliyiz.

şiraz -üzümü
Şiraz Üzümü

“İster kafir ol, ister Müslüm / gel, yine de gel” diyen ve insanlığı farklılıklarıyla birlikte, kardeşçe birlikte yaşamaya çağıran ve eserlerini Farsça yazan Mevlana’yı ve de aşkın şairi Hayyam’ı; yakından tanımak için, hemen Şiraz’a gidin. Geçtiğimiz hafta gittiğim Tahran, İsfahan ve Şiraz gezim, pek çok şey öğretti. Bunları siz şiir dostlarıyla paylaşmak istedim. Kadim atalarımızın konakladığı ve kültürel olarak da karşılıklı etkilendiğimiz bu coğrafya, nice uygarlıklara tanıklık etmiş. Bunun izlerini görmek oldukça heyecan verici…

Şiraz yakınlarında yaşayan, Yurt denen kara kıl çadırlarda yufka açıp, yayık ayranı ile tereyağ yapan, geleneksel giysili Horasanlı göçer Kaşkai Yörükleri, özgün çalgıları eşliğinde söylediği Zazaca ve Öztürkçe türküler ve maniler, bölgede bir başka yaşayan-canlı kaynaktı.

Öte yandan Persepolis antik kent kalıntıları, Sadi Şirazi ve Hafız-i külliyesi ile Şiraz Kitaplığı ise, bir başka kültürel zenginlik olarak sizi bekliyor. Şiraz’da iki kişiden biri, ya şair ya da şarkıcı…

Newyork’ta bulunan Birleşmiş Milletler binasının duvarında, dünyaca ünlü İranlı şiar Hafız-ı Şirazi’nin şu dizelerini okuyabiliriz: “Üzerinde gönül meyveleri yetişen dostluk ağacı dik, Sayısız çileler getiren düşmanlık fidanını kökünden sök.”

Tachara_Persepolis
Tachara Persepolis
İran uzak değil!…

Dünya cenneti İstanbul ile Tahran arasında bir buçuk saatlik zaman farkı bulunuyor. (IRANAIR) İran Havayolları’nın 420 kişilik konforlu ve güvenli “airbus” uçağı ile mavi bulutları kucaklayıp ilerliyoruz. Uçakta, baş örtülü güzel hosteslerin elinden, alkolsüz bira ve “zam zam” kolası içerken; Van Gölü üzerinde, 11 bin metre kotunda, şiirleşmek ne güzeldi…

Olcayto mimari gizeminin ardından, son Nevruz şöleninde kınalı ellerinde kutsal lotus çiçeği ile size el sallayan direksiyon başındaki bir Fars güzeli ile 10, 20, 30 günlük yasal nikah yaptırarak kalıcı dostluklar kurmak da olanaklı. Yeterki, yasaları çiğnemeyin. Bayanlarda baş açmak, alkol kullanmak, zina ve hırsızlık suç olmasına karşın; başta sürücülük olmak üzere, rengarenk baş örtülü makyajlı bakımlı güzel bayanlar, resmi ve özel her tür işte çalışıyor. İşyerlerinde namaz kılma zorunluluğu yok. İsteyen kılıyor ya da kılmıyor. İran’da yabancılarla evlenmekte bir sakınca yok. Aksine, dünyaya açılmak ve kaynaşmak için, bunun gerekli olduğunu dile getiriyorlar. Zerdüşt Ateşgahı’na ya da Ermeni Manastırı-Kilisesi‘ne de özgürce gidebilirsiniz.

Başkent Tahran’ın kuzeyinde bulunan teleferikli Derbent Vadisi- Deresi’nde, günün her saati, yavuklunuzla birlikte baş başa geleneksel abduşt, çelo kebap, yezd, gez, sohan ve mika noga gibi İran yemeklerini yer; gırtlama  çay ve nargile fokurdatarak içer ve felekten bir gün çalabilmek, size tüm yorgunluğunuzu unutturacaktır.

Hatta, “Benim gözümün bebeği / senin yuvan olsun / lütfet de içine gir / bu ev senindir.” diyen, Sadi Hafız Şirazi‘nin sözlerine uyup, sevdiğinin göz evine giren aşıklara tanık olursunuz. Ya da, yanı başınızda oturan sürmeli, iri kara gözleri gülen makyajlı, bakımlı ve mavi baş örtüsü eğreti duran, güzel Kürt kızı Şilan (kırmızı dağ çiçeği) ve yakışıklı nişanlısı Soran (bir göçebe kavim adı)’nın kumrular gibi koklaşarak şiirleştiklerini ve seviştiklerini gözlemleyebilirsiniz.

Sonra, Tahran’dan çıkıp güneye doğru yol aldığınızda, tarihin başkenti İsfahan’la karşılaşıyorsunuz. Sultanları, Şahları, Padişahları ağırlamış İsfahan. Gün görmüş olaylar yaşamış. Tarihin en güçlü yönetimlerine ev sahipliği yapmış. Büyük İskender’den, Selçuklu Sultanları’na kadar nicelerini konuk etmiş bir zengin mimari ve estetik kent kültürü İsfahan’ı mutlaka görmelisiniz…

İran: İsfahan’da, Türkiye aleyhine propaganda kasetleri gösteren Ermeni Müzesi’nden; Zerdüştlere, 12 bin öküz derisi üzerine yazılmış kutsal AVESTA kitabına inanan ve “Doğru düşün, güzel konuş, iyi uygula” felsefesini yaşam biçimi olarak algılayan ateşperest Zerdüştlere dek”, pek çok kültüre ev sahipliği yapıyor.

İran’da altı eyaletten biri olan Kürdistan Eyaleti’ndeki kendi dillerinde yayın yapan televizyon, radyo ve gazetelerin varlığını ve onların yaşamasına olanak sağlıyor. İslamiyet öncesi ve sonrası kültürlere yol göstermiş. Başkent Tahran’da, Gandi Caddesi’nde bulunan kuyumcular, hediyelik ve lüks tüketim mağazalarında alış veriş yapan ve son model otomobil ve jiplerle trafiği alt üst eden İran sosyeteleri; Şah Rıza Pehlevi’nin dışarıya kaçırdıklarında arta kalan Nievvaran Sarayı’ndaki kültür kompleksini kıskanıyor.

sirazlı sadi
Şirazlı Sadi

Yakın Doğu tarihinin beşiği olan Isfahan’da, sesin ve ışığın dans ettiği akostik mucizeler, Abbasi kültürünün bir başka gizemini belgeliyor. İsfahan, Şiraz’a açılan bir kültür kapısı. Şiirin başkenti Şiraz; aşk, şiir ve gizemli yaşamın odağı. Sadi Şirazi’nin, Hafız’ın vatanı. “Bostan”ın yeşerdiği, “Gülistan”ın çiçek açtığı yer. Sanki dünyada ilk aşk Şiraz’da yaşanmış, “Hafız”ın şiir dizelerinde. “Bostan”dan bir demet al. “Gülistan”da seyreyle. “Hafız”la hem dem ol. “Sadi” ile sohbet eyle…

İran Şiiri’nin tarihi kökleri: İran ya da Fars şiirini üç dönemde ele almak gerekli: İslamiyet öncesi İran şiiri: MÖ. 6. yüzyılda başlar. Bu dönemde, özellikle Eski Fars ve Sasani edebiyatının yanı sıra, Zerdüştlüğün kutsal kitabı AVESTA, İran Edebiyatı’nın ve özel olarak da İran Şiiri’nin en eski örneklerinden sayılır. Eski, Orta ve Yeni Farsça yazılmış İran Şiiri’nin tümü, aslında İslam öncesi ve sonrası olarak iki bölümde ele alınmalı. İslamiyet sonrası İran şiiri ise, Sasani Hükümdarı 3. Yezdegerd’in 651’de Araplara yenilmesiyle başlar. İranlıların İslamiyeti kabullenmesiyle daha da önem kazanır.

Bu dönemde, Pehlevi yazısını bırakıp, Arap harfleriyle yazılmaya başlandı. Her alanda hızlı değişikliklere karşın, Zerdüştliğin etkisiyle ateşe tapan İranlılar, kendi kültürlerini, şarkılarını, destanlarını, efsanelerini ve şiirlerini yaşattılar. 200 yıl süren Arap istilasına karşın, İranlılar ulusal dillerini korudular. Böylece Farsça, edebiyatın dili olarak kabul gördü ve ilk Farsça şiir söyleyen dilbilgini Ebu Hıfs Sogdi (9.yy.) ve Abbas Merzevi’dir (Ö.816). Moğol saldırısından kaçan şairlerin bir sığınma merkezi olan İran toprakları, yakın doğunun da kültür merkezi olma özelliğini korudu.

Şiirin başkenti Şiraz, bu anlamda şiirsel bakımdan, dünü yarına bağlama işlevi görmektedir. Özellikle Gazneliler döneminde, dünya edebiyatına katkıda bulunan önemli şairler yetişti. Bu dönemde şiir, biçim ve içerik açısından tam bir olgunluğa ulaştıysa da, şiir türlerinde önemli bir değişiklik olmadı. Şairler kaside, gazel, kıta, mesnevi ve rubai tarzında yapıtlar verdiler. Bu dönemin yeniliği ise, musammat tarzıydı. Firdevsi ve Unsuri, dönemin örnek şairlerindendir. Maveraünnehir, Horasan, Kirman, Irak, Azerbaycan ve Anadolu’da egemen olan Büyük Selçuklular döneminde, İran şiiri en üst ürünlerini verdi. Şair ve yazarları özendiren Sultan ve Vezirler sayesinde, hükümet merkezleri şairlerin toplandıkları yerler durumuna geldi. Büyük kentlerde Nizamiye medreseleri kuruldu. Buralarda tasavvuf şairleri yetişti.

Komşu devletlerden kaçan şairleri de koruyan Selçuklular döneminde mesnevi, gazel, kıta, rubai, kaside ve hapsi yatlarıyla tanınan ünlü şairler yetişti. Baba Tahir ve Şirazi secili ve uyaklı düz yazının (serbest vezin şiirin) ilk temsilcisi, Abdullah Ensari (ö.1088) bunlardan bazıları.

Bu iki dönemin başta gelen şairlerinden bazıları ise şunlardır: Mevlana, Ömer Hayyam, Şah İsmail, Sam Mirza, Şirazlı Sadi, Sultan Veled, Humam Tebrizi, Şebisteri, Kemalettin İsfahani, İmam Rıza, Ahmet Yesevi, Hacı Bektaş Veli, Attar, Firdevsi, Fuzuli, Nizami, Şehriya, Ebu Hıfs Sogdi, Abbas Merzevi, Hanzala Badgisi, Mahmud Verrak Herevi, Ebu Süleyk Cürcani, Firuz Maşkuri, Muhammed bin Vasıf, Ebu Şekür Belhi, Rudeki, Muncık, Reynaki, Ebu Mansur, Ferruhi, Unsuri, Esedi, Senai, Baba Tahir, Abdullah Ensari, Nazır Hüsrev, Azraki, Muizzi, Esedi, Vatvat, Hakani, Enveri, Feleki Şirvani, İraki, Mecd Hemger,  Hacu-yi Kirmani, Hafız, Kemal Hocendi, Necmettin Razi, Allaettin Keykubad, Baba Figani, Ali Şir Nevai, Neşat, Visal Şirazi ve Sadık bin Mehdi

Çağdaş İran Şiiri Dönemi, aslında; 1906’da meşrutiyetin ilanı ile başlar. Bu dönemde, İranlı şairlerin bir çoğu Avrupalı şairlerin etkisinde kalarak, onların tarzında şiirler yazdılar. Eşitlik, düşünce özgürlüğü, vatanseverlik ve devrimcilik, şiirde en çok işlenen konular oldu. Genellikle halkın gereksinimine ve beğenisine uygun olmayan, belli bir sınıfa yönelik eski şiirler bırakıldı. Halkın anlayacağı bir dille, toplumsal içerikli şiirler yazıldı.

Yeni ve uygar tarzda edebiyat okulları açıldı. Batıdan ve dünya klasiklerinden ünlü şiir kitapları çevrildi. Bazı şairler aruz vezniyle şiir yazmayı sürdürürken, birçok şair serbest ölçüyü kullanmaya başladı. Çağdaş İran Şiiri’nin doğuşunda Türk Şiiri’nin büyük etkisi olduğu söylenebilir. Çünkü Meşrutiyet döneminde yetişen İran şairlerinin çoğu, Avrupa ile ilişkilerini sürdürürken, ilk konak yeri durumundaki İstanbul’da uzun süre kalmışlar. Hatta burada, birçok edebiyat dergisi yayınlamışlardır. Burada Türk Şiiri’nden esinlenmişler ve bu dönemde; Farsça şiir, hem biçim, hem de içerik bakımından değişime uğramıştır. Aruz, yavaş yavaş bırakılırken, şiirin konusunu da toplumsal olaylar oluşturmaya başlamıştır.

Bu dönemin başta gelen şairleri ise şunlardır: Ummid, İrec Mirza, Muhammed Taki, Bahar, Pervin İtisami, Hanleri, Furug Ferruhzad ve Nima Yusic ise; 20. yüzyıldaki belli başlı temsilcilerindendir. Öte yandan, Nima Yusiç adı ile ün yapan Ali İsfandiyari (1897-1953), şiirde “yeni dalga” adı ile bir çığır açtı.

Şiirle ilgili bağlayıcı ve biçimsel nitelikteki tüm kuralların kaldırılmasını, şairin içine doğduğu, aklına geldiği gibi yazmasını önerdi. Ali İsfandiyari’nin başlattığı bu akımı Tevellüli, Nadirpur, Şamlu, Ahavan-ı Salis ve Ferruhzade gibi şairler geliştirdiler. Bu geleneğin takipçisi ve Çağdaş İran Şiiri’nin ustalarından olan Şiraz Şairler Derneği ikinci başkanı Sedra Zulriasetin ise, İran’da çok okunan ASIR Gazetesi’nin “kültür-sanat” sayfasında yayınlanan, esin kaynağı olduğunu söylediği Türk Şairi Nazım Hikmet için övgü dolu yazılar ve seçki şiirlerle, Türk-İran dostluğuna ve bölgede esen barış rüzgarına katkıda bulunmanın doyumuna ulaşıyor.

Şair dostum Sedra Zulriasetin; modern şiir yazan, dünya güzeli ikiz kız torunu ile övünen, Nazım Hikmet ve Orhan Veli hayranı olduğunu söyleyen şair Zulriasetin“Çağdaş Türk Şairleri” ile tanışmak istediğini söyledi. Farsçaya çevrilmiş “Çağdaş İran Şiir Antolojisi” kitabı ise, çok okunan kitaplar arasında bulunuyor.

Öte yandan; Türkçeye çevrilen ve Cem Yayınları tarafından satışa sunulan “Küçük Kara Balık” ve “Bir Şeftali Bin Şeftali” isimli çocuk masalları kitaplarıyla tanıdığımız,  Şah rejimine karşı çıktığı için, 1968 yılında öldürülerek ve cesedi Aras Nehri’ne atılan ünlü yazar Samed Behrengi’nin kitapları ise, unutulmaya yüz tutmuş. Bazı İranlı eleştirmenler, “Behrengi modası geçti(!)” diyorlar.

Öte yandan, bir yoksul derviş gibi yaşamış olan ve uzun yıllar Bursa ve Paris’ye yaşayıp; İran Tüdehli Sosyalistler ile ortaklaşa Şah’a karşı devrim hareketinin başını çeken ve başarılı olan, şair Khomeini’nin dizeleri, her yaştan İranlı’nın dilinden düşmüyor.

Şiirin başkenti kabul edilen Şiraz’da, her yıl geleneksel olarak düzenlenen Ulusal ve Uluslar arası Sadi Şirazi Şiir Yarışması”, tüm dünya şairlerini birleştiriyor.

Sadi-Şirazi-Sözleri

Şirazlı Sadi’den özlü sözler:

– Bir çiçeğe fazla su verirsen çürür, insana gereğinden fazla değer verirsen kudurur.

– Salih adam dilenirse ancak kendi nefsinden dilenir ve ondan hırsı terk etmesini ister çünkü her saat “ver” diyen bir nefis, sahibini zillet içinde köy köy dolaştırır…

  • Eskiden dünyada, görünüşte dağınık ama iç dünyaları derli toplu insanlar vardı.
  • Oysa şimdikilerin dış görünüşleri derli toplu ama iç dünyaları dağınık.

– Doğru söyleyip zincire vurulmak, yalan söyleyerek zincirden kurtulmaktan iyidir.

– Eşeğini düşman, vergisini de sultan alıp gittikten sonra o memleketin tacında, tahtında ikbal kalır mı?

– Çoban uyumuş, kurt da sürüde: bu hal akıllı kimselerin beğeneceği şey değil.

  • Kendi ahlakını düşmanından dinle; dostun gözünde her yaptığın iyidir.
  • Bir gece sevdiğim içeri girdi. Yerimden öyle bir fırlamışım ki elbisemin eteği mumu söndürdü. 
  • Güzelliği ile karanlığı dağıtan sevgilim sordu: ben gelince neden ışığı söndürdün? Dedim ki: güneş doğdu zannettim…

– Şarap sarhoşu gece yarısı, sakinin sarhoşu ise mahşer sabahı uyanır.

Ve Şirazlı Sadi “Unuttuklarımız” üzerine şu soruyu sormakta:

“Ey seni hiç unutmadığım! 

Hiç beni hatırladığın oluyor mu?”

Dostu ve düşmanı hatırlamalıyız… Bölgemizde uzun yıllardır halkların kardeşliğini ve iyi komşuluk ilişkilerimizi,  tehdit eden, ABD’nin başını çektiği savaş, terör ve yağmacılık karşısında; Kemal Atatürk’ün şu özlü sözü, daha bir önem kazanıyor; “Yurtta Barış, Dünyada Barış!” 

Kirlenen dünyanın barış elçisi olan şairler, Şiraz’da bir araya gelerek; şiirin içeriğini, biçimini ve konusunu tartışıyorlar. Aşkı, sevdayı, özgürlüğü, emeği, barışı ve insandan yana olan her şeyi şiire konu edip; kirliliklere, sömürüye, yağmacılığa, savaşa ve teröre, kötülüklere ve tüm düşmanlara şiir-oku’nu fırlatıyorlar.

Yakın Doğu’nun kültür başkenti Şiiristan Şiraz’da, “Sobeh heyr” ya da “Günaydın” demeden önce, Ömer Hayyam sofrasında; Mevlana, Nazım, Yunus, Behrengi, Şirazlı Sadi Hafez ya da çağdaş şiirin ortak paydasında; Sedra Zulriasetin ve Dursun Özden ile su gibi aziz olmanın, yüksek sesle şiir okumanın, farklı her dilden aynı şarkıyı söylemenin ve sevgiyi sebil eylemenin keyfini çıkaralım, yeniden…

Kapı komşumuz İran’da; Küresel mikro korona düşmanına karşı, makro düzeyde sevgi yüklü şiirin o evrensel gücü ile utkuyu müjdeleyen; sağlık ve mutluluk açan, bin çiçekli bu bereketli toprakların alevinde, Şiir atlı barış süvarileri ve sevide odaklanan, lotus çiçeği kutsal melekleri, bizi çağırıyor… Haydi canlar! Şiir zamanı…

www.dursunozden.com.tr

DURSUN ÖZDEN

Documentary Drectore-Travel Writer-Poet
Adres: P. O. Box: 10 (34431)
Beyoglu-Istanbul-TURKEY
Etiketler

6 thoughts on “DOĞU KAPI KOMŞUMUZ İRAN

  1. suçlu ayağa kalk!

    haksızlığın kıyametini gördük, bu mu kanun-hak?

    sabah gün ışığına; “günaydın!” demem bile yasak
    mavi bulutlara, göçmen kuslara el sallamam yasak
    her dalda sevişen serçelere, çöpte kısmetini arayan
    öksüz, yetim ve yitik çocuklara dokunmam da yasak.

    bu an; asrın yüz karası, kanayan şiir-tan kızılı mor şafak

    alnında şiir yazılı, o dilek ağacı gölgesinde düşe yatmak
    ve korkulu düşlerimde; “ben özgürüm!” diye sayıklamak
    yasaklanan hayallerim, düşlerim, gülüşlerim yanan kitap
    düşünce suçu işlemeye karar verdim, düşünmek de hak.

    dursun özden

  2. GÜLİSTAN

    Çoktandır koşmaktan yoruldum, bittim
    Dinleneyim diye, hamama gittim

    Yıkanmak üzere uzandım kile
    Sanki elim temas etti, bir güle

    Kil değil adeta, bir dilber teni
    O güzel kokusu, mest etti beni

    Nesin? dedim, Amber misin, gül müsün?
    Yoksa basit toprak mısın, kil misin?

    “Toprağım ben, bir tarladan alındım
    Uzun zaman, gül dibinde bulundum.”

    Kamil ile bulunan, olgunlaşır
    En azından onun, kokusun(u) taşır.

    Aşıklar sevgilinin yolunda can verenlerdir,
    Ölülerden ses gelmez ki? yere gidenlerdir.

    Gelincik kanıyla, gül yaprağına şöyle yazmışlar:
    Pişip olgunlaşan kişi erguvan renkli meye sarıldı.

    Hafız, güzel şiirlerinle Irak’ı, Fars’ı fethettin, ara
    Haydi bakalım; şimdi Bağdat ile Tebriz’e sırada.

    Şeyh Hafız Sad-i ŞİRAZİ (İran)
    Farsçadan çeviren: Mehmet Kanar
    Kaynak: http://www.dursunozden.com.tr

  3. Gazel 26: MEY ZAMANI

    Hafız, güzel şiirlerinle Irak’ı, Fars’ı fethettin, ara
    Haydi bakalım; şimdi Bağdat ile Tebriz’e sırada.

    Saçları dağılmış, hafiften terlemiş, dudaklarından
    gülücükler saçılıyor; çakır keyif olmuş.
    Gömleğinin yakasım açmış,
    GAZEL okuyor; elinde şarap sürahisi,
    Nergis gibi mahmur gözleri kavga arıyor sanki.

    Dudakları hayıflanmakta, işte dün gece
    bu halde iken, baş ucuma gelip oturdu,
    Başını kulağıma yaklaştırdı ve hazin bir sesle
    dedi ki: “Ey benim eski aşığım! Uykun mu var?”
    Aşığa böyle gece şarabı verilir de bade düşkünü
    olmazsa, aşk kafiri olur çıkar!..

    Git be sofi, sen işine! Tortulu şarap içenleri
    eleştirip durma. Kıyamet günü bize bundan başka
    armağan vermediler ki. Kadehimize ne konduysa,
    onu içtik; Ha cennet şarabı, ha üzüm şarabı…
    Mey kadehinin gülümseyişi ve sevgilinin
    düğüm düğüm saçları ile Hafiz’ın tövbesi
    nice yeminli tövbeyi bozdu…

    Gelincik kanıyla gül yaprağına şöyle yazmışlar:
    Pişip olgunlaşan kişi erguvan renkli meye sarıldı.

    Güzellik, hoşluk çimeninde salındı ama daha biz
    onun vuslat gülistanında dolaşmadan çekip gitti.
    Eh Hafiz!.. Biz gece gündüz ağlayıp inledik.
    Eyvahlar olsun; vedalaşmamıza
    fırsat bile kalmadan, o çekip gitti!..

    Hafız-ı Sad-i ŞİRAZİ
    Farsçadan çeviren: Mehmet Kanar
    Kaynak: http://www.dursunozden.com.tr

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir