Tünelleme

Kuantum Kuramı ve Doğu Felsefesi

  Maddenin ve yaşamın en küçük birimleri foton ve elektronların “dolanıklık” ve “tünelleme” olarak ifade edilen, bir türlü tam belirlenemeyen şaşırtıcı, gizemli davranışlarından yola çıkarak felsefe, psikoloji, sanat alanlarında ilginç bir çok yorum ve tartışmaya tanık olmaktayız. Bunların kimi, Batı merkezli bilim ve felsefedeki tıkanıklığa ve çıkış yoluna ilişkin ciddi düşünsel arayışlar içermekte, kimi de […]

Tamamını Okuyun
Kuantum-Çağı

“KUANTUM ÇAĞI”NIN NERESİNDEYİZ? YA DA ELEKTRON CİLVELERİ

  Çağdaş her aydının, her devrimcinin çağının en ileri ve en yetkin bilimsel bilgisine sahip olması, buna ulaşmayı öncelikli amaç edinmesi, aydın olmanın temel bir koşuludur. Değilse, daha ileri bir toplum düşüncesini, onun gerçekçi, uygalanabilir bir projesini toplumsal misyona yakışır bir düzeyde savunmak mümkün değildir. Peki, çağın en ileri bilimsel düşüncesi nedir, nasıl tanımlayabiliriz? Sanırım […]

Tamamını Okuyun
Avni-Recep İvedik

Avni’den İvedik’e Mizahtaki Dönüşüm Ve Sığlaşma -II

  Ali Şimşek‘in saptamalarıyla, 1980 sonrası dönemde kendini göstermeye başlayan ama gerçek biçimlerini 1990’larda alacak olan, küreselci postmodern ve popüler kültürün belirlediği dört “temsil biçimi”nden, ya da simgesel karakterinden söz edebiliriz. Bu dört temsil biçimi, sadece yeni orta sınıfın “kültürel sermayesi”ni değil, neredeyse 1990’lı yılların kültürel atmosferini de belirleyecektir. Birincisi, maganda (ya da zonta) temsili; […]

Tamamını Okuyun
Recep-Ivedik/Avni

Avni’den İvedik’e Mizahtaki Dönüşüm Ve Sığlaşma -I

Türkiye‘de mizah ve espri kültürü en silik, en düzeysiz ve sığ dönemini yaşıyor. Oysa toplumun yaşadığı bunca dramatik olaylar tablosunda tam tersi olmalıydı. 150 yıllık çağdaşlaşma tarihimizde, mizah sanatının, mizahi eleştirinin belki de en verimli ve etkili olması gereken dönemini yaşıyoruz. Geçmişten çok iyi biliyoruz ki, en baskıcı ve karanlık dönemleri Türk halkı, aydını ve […]

Tamamını Okuyun

Çürüme kültüründen “medeniyet tasavvuru”-II

İHVANCI HAYALLERİN “ŞAHLANDIRAN” CAZİBESİ! Uygarlık yaratmak ya da sönen, çöken bir uygarlığı yeniden canlandırıp “şaha kaldırmak”, öyle, keyfi kurgu ve kuruntularla, köpüksü hayallerle, gerçeği “ruh”tan zuhur ettiren Hegel‘den aşırma “dam başında saksağan” türü ucube felsefi gösterilerle olacak şey değil elbet. Bunlar doğru olsaydı, tarihteki bütün cüce krallar, lider bozuntuları, Neronlar, Hitlerler medeniyet kurucusu olurdu. Çünkü […]

Tamamını Okuyun
Yabancılaşma

KÖKSÜZLEŞME VE AYDIN YABANCILAŞMASI (2)

  Tamamı Teori dergisi Kasım 2018 sayısında yayımlanan “Aydın Yabancılaşması”nın iki temel kaynağından ortaçağa, yerel-Osmanlı köklerine ilişkin boyutunu, daha önce bu köşemizde ele almıştık. Bu yazımızda ise, daha çok Batı / emperyalizm kaynaklı etkenlere değineceğiz. *** Türk aydını, büyük bir kimlik krizi yaşıyor; derin içsel çatışmaları içeren, sancılı, kırılmalı bir tarihsel sınavdan geçiyor. Hem kimlik […]

Tamamını Okuyun
plastik-alisveris-poseti-ucreti

GERÇEK OLAN HER ŞEY SAHTELEŞİYOR YA DA AVM POŞETLERİNDEKİ CAMBAZLIK

Gerçek olan her şey hızla sahteleşiyor, yalana dönüşüyor. Maddi, ve manevi her şey piyasada ve günlük hayatta sahtesi tarafından yerinden ediliyor. Türkiye’de, 1990’lardan günümüze, toplumbilimsel, kültürel, siyasal bütün kavramlar, küreselleşmenin doğrudan bir uygulaması olarak, içeriksel bir sahteleştirme, yozlaştırılma operasyonuna uğratıldı. Yozlaşma bile sözkonusu bozulma ve çürümeyi açıklamaya yetmiyor; çünkü bu içerik dönüştürme operasyonlarında, kavramlar ve […]

Tamamını Okuyun
Ayasofya

Çürüme Kültüründen “Medeniyet Tasavvuru”-I

Son günlerde, Siyasal İslamcılar ve iktidar mevzilerinden peşpeşe gelen, karşıdevrimci stratejinin yeni hamlelerine tanık oluyoruz. Ayasofya‘yla ilgili 1934 kararlarının sahibi Atatürk ve arkadaşlarını ihanetle suçlayan açıklamalar… Kurtuluş Savaşı‘na hilafetçi ihanetin elebaşılarından İskilipli Atıf Hoca‘nın, mezarı başında devlet protokolü düzeyinde anılması… Andımız‘ın Danıştayca yasaklatılması ve bunun AKP‘de ve yandaş camiada Kemalist Devrime karşı bir zafer olarak […]

Tamamını Okuyun

ANADOLU-TÜRK İSLAMI VE VEHHABİ İSLAMI

  Türk halkı ciddi bir kültür ve kimlik krizi yaşamaktadır. AKP iktidarı ile derinleşen inançsal-ahlaki kirlenme ve çürümenin ve bundan kaynaklanan çarpık kültürel kamplaşmaların arkasında kuşkusuz bir çok neden var. Ancak bu kültürel kamplaşmayı derinleştiren ve onu tehlikeli çatışma noktalarına tırmandıran en önemli nedenlerden biri, Vehhabi-selefi, İhvancı akımlar ve onların türevi tarikatlardır. Çünkü bunlar Türk […]

Tamamını Okuyun
Demogoji

ÜSLUP, GERÇEKLİK VE DEVRİMCİ SİYASET

Söz ve hitabet ustalığı ile, laf yetiştirmeye, söz ve imge oyunlarına dayanan şarlatanlık / demagoji arasındaki sınırların silindiği, hakikatin laf oyunlarına feda edildiği bir dönemde yaşıyoruz. Sahteliğe ve yalana dayanan söz ve hitabet ustalığı ile, içeriği hakikat olan söz ve hitabet ustalığı arasında dağlar kadar fark olduğunu biliriz, en azından sezeriz. Ama biçime, görünüşe aldanmanın […]

Tamamını Okuyun
Atatürk-Türkocağı

TÜRK DEVRİMİNE TOPLU BAKIŞ: TÜRK DEVRİMİNİN RUHU-3

  TÜRKÇÜLÜKTEN KEMALİST MİLLİYETÇİLİĞE 1923 sonrası yıllar, Türkçülerin ideallerini Mustafa Kemal’in önderliğinde Cumhuriyet Devrimi atılımlarıyla gerçekleştirme yıllarıdır. Artık Türklerin ezeli düşmanı Çarlık tarihe karışmış, Kurtuluş Savaşı’nın varlık yokluk yıllarında Türklerin yanında olan, ona her türlü desteği sunan sosyalist Sovyetler Birliği vardır. Sovyetler’le dostluk dış politikanın temelidir; bilim, eğitim, ekonomi ve kültürel alanda işbirliğiyle gelişen doğal […]

Tamamını Okuyun
AKP kültür politikası

“KÜLTÜRDE MUHAFAZAKAR, SİYASETTE DEVRİMCİ” OLMAK MÜMKÜN MÜ?

AKP kurmayları, “biz kültürde muhafazakar, siyasette devrimciyiz” diyorlar. Vatansever ve devrimcilerin aklıyla alay eder nitelikteki bu iddialı söz, nereden bakarsak bakalım, yeni bir algı operasyonu, yeni bir yapay gündem cinliği ile karşı karşıya olduğumuzu gösteriyor. İlk akla gelen soru kuşkusuz devrimci siyasetle AKP’yi birlikte düşünebilmenin mümkün olup olmadığıdır. Doğu Perinçek gibi bazıları buna inanabildiğine ve […]

Tamamını Okuyun
İttihat ve Trakki Cemiyeti

TÜRK DEVRİMİNE TOPLU BAKIŞ: TÜRK DEVRİMİNİN RUHU-2

III. KEMALİST DEVRİM VE İTTİHAT-TERAKKİ İLİŞKİSİ Aynı Atatürk düşmanı çevrelerden yöneltilen “Mustafa Kemal İttihatçı zihniyete karşıydı” iddiası gerçekle ilgisi olmayan uydurma bir iddiadır. Aksine, İttihatçıların da Kemalistlerin de savunduğu program birbirinin devamıdır; Türk Devriminin aynı stratejisinin birbirini takip eden programlarıdır. Ortak strateji ve  programın esasını, emperyalizme karşı direnmek, ulusal bir ekonomi kurmak ve ortaçağın toplumsal […]

Tamamını Okuyun
türk-devrimi

TÜRK DEVRİMİNE TOPLU BAKIŞ YA DA TÜRK DEVRİMİNİN RUHU-1

  I. 19. YÜZYILIN ÖNCÜ ATILIMLARI Tanzimatçılık ve Yeni Osmanlılar Türk Devrimi, dağılmakta ve çökmekte olan çok uluslu bir ortaçağ-feodal imparatorluğundan, Osmanlıdan, Anadolu-Rumeli Türk halkının çeşitli aşamalardan geçerek gerçekleştirdiği ulusal demokratik devrimci atılımlarının toplamıdır. Bu devrim süreci, 1860‘lardan günümüze, karşıdevrimlerle çarpışarak ilerleyen, inişli çıkışlı 150-200 yıllık tamamlanmamış bir süreçtir. Ulusal ve demokratik olmak üzere ikili […]

Tamamını Okuyun
Estetik ve Etik

BADİOU VE HAKİKAT ETİĞİ

  Etik, günümüzde Batı merkezli Yeni Ortaçağ‘ın, onun neoliberal- postmodern ideolojisinin yoğun olarak gündeme getirdiği, üzerinde teoriler ürettiği, tartıştığı bir kavram, bir felsefe alanı. Onların bu çabası, kuşkusuz aydınlanmayı, bilimi ve aklı esas alan çağdaş kültüre karşı, yeni ve bütünsel bir kültür inşa etme amaçlıdır. Çünkü, bilim ve sanat gibi etik de bir çağın ya […]

Tamamını Okuyun
cumhurbaşkanlığı Kültür Sanat Ödülleri Töreni

POSTMODERNİZME EKLEMLENMİŞ OSMANLICI VE İHVANCI BİR KÜLTÜR

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, geçtiğimiz günlerde Saray’da gerçekleşen “Kültür Sanat Ödülleri Töreni”ndeki konuşmasında sanatla ilgili şu çok iddialı ifadeleri kullandı: “Sanat teorilerinin çöktüğü, sanat ortamının değişime uğradığı bir çağda yaşıyoruz. Ülkemiz dünyaya yalnızca yeni eserler sunmakla kalmayacak, geleceğin sanat mevhumlarının payandalarını da temellendirecektir…” Konuşmanın özünü oluşturan, “sanat teorilerinin çöktüğü” ve onu tamamlayan “sanat ortamının değişime uğradığı” […]

Tamamını Okuyun
6. Filo Defol

68’İN KÜLTÜREL RUHU

  2018’deyiz, 68 büyük devrimci dalgasının 50. yılında… Bugünün gerçekliğinden, yaşanan derin sorunların prizmasından 50 yıllık geçmişe baktığımızda neleri nasıl görüyoruz, neleri yeniden düşünüp tartışmak gerekiyor? Günümüzün yakıcı temel ihtiyaçlarından, vazgeçilmezliklerinden baktığımızda bir çok şeyi, hatta belki de her şeyi… Toplumumuzun yaşadığı derin kültürel krizi, bayağılaşmayı, sığlaşmayı ve çoraklaşmayı düşünerek, 68‘in kültürel ruhu neydi, ana […]

Tamamını Okuyun
Ahilik

AHİLİKTEKİ ANADOLU ÖZGÜNLÜĞÜ (2)

Anadolu‘da uygarlık kurmanın, bağımsız ve egemen bir ulus olmanın bedeli büyüktür. Ama böylesi eşsiz bir coğrafyada yaşamak için ödenmeye değer bu bedel, aynı zamanda boyun eğmez bir yurtseverlik ve savaşçılık yeteneği, güçlü bir devlet ve ekonomi yanında, halkı ruhen, gönülden birleştiren yüksek bir kültür ve sanatın yaratılmasının da zembereğini oluşturur. Bu kültür ve sanatın, ona […]

Tamamını Okuyun
Hasan Ali Toptaş

HASAN ALİ TOPTAŞ VE POSTMODERN YAZARIN ETİK PERİŞANLIĞI

Geçtiğimiz günlerde, popüler bir romancıyla ilgili, onu sevsin sevmesin, yapıtlarını beğensin beğenmesin herkesi “şaşırtan” bir olay yaşandı. Çok sayıda kadına taciz skandalının merkezine oturan Hasan Ali Toptaş‘n düştüğü durum, bir çok bakımdan düşündürücü ve öğreticidir. Kuşkusuz böylesi ahlaki, onur kırıcı bir olay karşısında ilk akla gelen, yazarın ideolojisi, estetik/sanatsal anlayışı ve yapıtları ile bireysel yaşamı, […]

Tamamını Okuyun
Kültürel-bozulma

DİK DURUŞUN DİYALEKTİĞİ YA DA SAKSIDA BUĞDAY YETİŞTİRMEK

İktidar çevrelerinden sık sık “diklenmeden dik durmak” sözünü duyarız. Bu anlamlı ve özlü sözün arkasında çok önemli bir gerçeğin yattığını anlayabiliyoruz. Devleti yönetme, ulusu temsil etme sorumluluğunun her saniye duyumsattığı kişilikli, tutarlı, çaplı ve erdemli davranış ile cehalet, hurafe, niteliksizlik ve liyakâtsizlik arasındaki derin karşıtlığın üstünü örtme, gizleme çabası olarak böyle bir vurguya ihtiyaç duyuluyor […]

Tamamını Okuyun
Acı-Reçete

HAKİKAT ETİĞİ VE ESTETİZE EDİLMİŞ YALANLAR (2)

Enkazın Altındakiler ve Üstündekiler Yaşamakta olduğumuz büyük ve çok boyutlu kriz, önümüzdeki 10-15 yıllık süreci belirleyecek nitelikte. Türkiye, bütün ekonomik, toplumsal ve kültürel dinamikleriyle emperyalist Atlantik sisteminden uzaklaşma ve Avrasya dünyasında yer alma yönünde bir nesnellik yaşamaktadır. Büyük çatışmaların, kırılmaların, sahteliklerin ve ihanetlerin, bölünmelerin ve yeni saflaşmaların içiçe yaşandığı bu süreç, eski siyasal, örgütsel biçimlerin, […]

Tamamını Okuyun
Gezi direnişi

GEZİ RUHUNU YARGILAMAYA KALKMAK YA DA VAN GOGH’UN ENERJİ ÇİZGİLERİ

Toplumların yeni bir sürece, yeni bir çağa evrildiği ve kültürel bir kaosun yaşandığı dönemlerinde maddi ve manevi her şey tam bir değerler karmaşası, belirsizlik, aldatıcılık girdabına girer. Toplumsal kurumların, siyasal yapıların ve bunlara bağlı kimliklerin, değerlerin ve söylem biçimlerinin eski kalıplarıyla, yeni sürecin ve olguların açıklanması imkânsız hale gelir. Böyle dönemlerde yöneticiler, siyasi liderler, günün […]

Tamamını Okuyun
Soakta insanlar

HAKİKAT ETİĞİ VE ESTETİZE EDİLMİŞ YALANLAR

  Türkiye neredeyse bir sahtelikler, yalanlar cenneti oldu. Bunun dünya çapında daha kuşatıcı ve belirleyici boyutunu, Baudrillard‘ın teorisini ve propagandasını yaptığı, medya üzerinden kurgulanan postmodern sanallığın, söz ustalığının ve sözel kurguların gerçekliği yerinden kovmasıdır. Böylece gerçeklik algısının, gerçeklik ölçütü ve duygusunun, hakikate / doğruluğa bağlılık etiğinin tahrip edilmesiyle sistemli sahtelik ve yalana dayanan bir kültürel […]

Tamamını Okuyun
Ahi Evren

AHİ EVREN’DEN GÜNÜMÜZE ÜRETİM KÜLTÜRÜ VE ULUSALLIK

  Günümüzün en önemli olgularından biri, ulusal kültüre ve tarihe karşı derin bir yabancılaşma yaşanıyor olmasıdır. Burada, geçmişten kalma kalıplarla kendini tanımlayan hiçbir sağ veya sol düşünce ve siyasetin ayrıcalığı, koruyucu aşısı yoktur. Hâlâ çok daha etkili bir gelenek ya da damar olan Batıcılık, kopyacı, aşırmacı Tanzimatçı kültürde kuşatıcı etkisini sürdürüyor. Emperyalist sistemden kopma ve […]

Tamamını Okuyun

YİTİK BİR UYGARLIKTAN IŞIMALAR (3)

  Beş: Batı merkezci tarihçi ve toplumbilimciler, Avrupa’da gerçekleşen modern uygarlığın temel niteliklerinden biri olarak, insan haklarında, kişi hak ve özgürlüklerde ifadesini bulan bireyleşmeyi, bağımsız birey olmayı özellikle vurgularlar. Bunun da kökeninde feodal toplumsal ilişkilerin temizlenmesi akılcılık ve bilim vardır. Evet, doğrudur ve önemlidir; Marks da, kapitalist modernleşmenin bir ögesi olarak bunu belirtir. Konumuza dönersek, […]

Tamamını Okuyun
Andımız

Andımız’dan ‘Padişahım Çok Yaşa’ya: Türk Düşmanlığının İdeolojik Karakteri

  AKP iktidarının Andımız‘a karşı ısrarlı ve kararlı tavrı, bugüne kadar izledikleri stratejik ve taktiksel siyasetlerin de bir bilançosu niteliğindedir. Çünkü Andımız, gençliği eğiterek Türk milletinin bugününü ve geleceğini güvenceye alan, yücelten bir kültür ve ahlakın oluşumunu amaçlar. Aynı zamanda Türk Devrimi‘nin ruhunu, hedeflerini, yani onun ideolojisini yansıtan bir metindir Andımız. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, AKP […]

Tamamını Okuyun
Abdullah Şevki

Çürüyen Batı’nın estetiği: Sapıklık ‘özgürlüğü’

    Abdullah Şevki adlı bir yazar, Zümrüt Apartmanı adlı romanında bir çocuğa yapılan cinsel tacizi olağan bir şeymiş gibi ayrıntılı olarak anlatıyor. Bu etik ve estetik dışı olay, kitabın yayımlanmasından 6 yıl sonra bir okuyucu tarafından ciddiye alınıp sosyal medyaya yansıtılıyor. Yazar ve yayıncı Alaaddin Topçu gözaltına alınıyor ve ifadeleri alındıktan sonra belli denetim […]

Tamamını Okuyun
Gezi Direnişi

Devrimin Estetiği Ya Da Siyaset ve Kuvvet İlişkisi

  Şu geçtiğimiz 30 yılda, devrimciler, sosyalistler olarak, beynimize çakılmışcasına öğrendiğimiz en önemli gerçek, siyaset ve kuvvet ilişkisidir. Ne kadar doğru siyasetler savunursan savun, ne kadar haklı olursan ol, bunları bir kuvvete dönüştürmedikçe etkili olmak mümkün olmuyor. Kuvvet deyince, hiç kuşkusuz en başta siyasal, ideolojik ve örgütsel çalışmayla yaratılan kitle ve kamuoyu desteği akla gelir. […]

Tamamını Okuyun
Talas Savaşı

Yitik Bir Aydınlanmadan Işımalar (2)

  Evet, şu can alıcı soruya geliyoruz: Nedir, büyük bir düşünsel-kültürel enerji kaynağı olarak Orta Asya-Horasan hazinesindeki büyüleyiciliğin sırrı? Henüz keşfedilmemiş ve çağdaş kültüre maledilmemiş gizemini hala koruyan bu benzersiz uygarlıktaki bugüne kadarki tarih bilgilerimizi aşan olağan dışılığı, özgün ve evrensel nitelikleri nasıl yorumlamak gerekir? Elbette ölü kül yığınlarıyla ilgilenmiyoruz, aksine o uygarlığın ateşiyle, o […]

Tamamını Okuyun
Kayıp Aydınlanma Arap Fetihlerinden Timur'a Orta Asya'nın Altın Çağı

Yitik Bir Aydınlanmadan Işımalar (1)

  Dünyamızın zengin, katmanlı, karmaşık jeolojik yapısının oluşumunda yanardağlar, belli aralıklarla gerçekleştirdikleri büyük patlamalar ve püskürttükleri lav kütleleriyle önemli bir rol oynadılar. Yer kürenin milyonlarca yıllık evrim sürecinde mağmanın birikmiş enerjisini ve minerallerini yeryüzüne fırlattılar. Böylece sönmüş, küllenmiş eski lav kütleleri yenileriyle birleşerek ve sentezlenerek katmanlaşmış yapılar oluştu. Mineral bakımından muazzam zenginlikteki bu jeolojik yapılar […]

Tamamını Okuyun
Cemil Altaylı

Resimde Toplumsal Gerçekçilik ve Cemil Altaylı: Toprağın İsyanı

Türk resminin özellikle 1920’lerden günümüze gelişim serüvenine baktığımızda, ulusal ve toplumsal sorunlara ilginin artması ile figür ağırlıklı resme yönelim arasında bir koşutluğun olduğunu görürüz. Başka deyişle, sanat ve edebiyatta, ulusal ve toplumsal mücadelenin yükselmesine bağlı olarak, insanın çok boyutlu gerçekliğini, toplumsal sorunları, bireyin toplumla, doğayla ve kendiyle olan çatışmalı ilişkilerini ve uyum arayışlarını daha derinlemesine […]

Tamamını Okuyun
İbrahim Kalın

150 Yıllık Türk Devrim’inin Öyküsünü Reddeden Başkalarının Öyküsünde Figüran Olur

  Aydınlık gazetesinde Cumhurbaşkanlığı sözcüsü İbrahim Kalın‘ın açıklamaları üzerine açılan tartışmayı çok yararlı buluyorum; Kalın‘ın gerçek fikir ve niyetinin ortaya çıkmasını sağladığı gibi, Vatan Partisi‘nde farklı fikir ve tavırların da netleşmesine ve doğru, gerçekçi bir kavrayışa ulaşılmasına hizmet edebilir. Ne demişti Kalın: “Bize 150 yıldır modernleşme adı altında başkalarının hikayeleri anlatıldı. Artık kendi hikayemizi yazma […]

Tamamını Okuyun
Tatbiki Güzel Sanatlar Akademisi

‘Biz bu .oku niye yedik!..’ ya da baştan başlamak…

En sonunda, ağanın marabasına itiraf ettiği “Madem başladığımız yere dönecektik, biz bu .oku niye yedik!” noktasına gelmiş bulunuyoruz. Türkiye’nin acı ve ibret dolu, kabullenmesi zor, dramatik bir gerçeğidir bu. 1980’lerde küresel merkezlerin emriyle uygulamaya konan serbet piyasacı “tüketim toplumu” modelinin yıkıcı, zehirleyici bir iflasıdır.

Tamamını Okuyun
Kayıt Tutucu

Türk edebiyatına postmodern tecavüzün kayıt tutucuları (2)

1950’lerden sonra Batı’da, akıldışılığın yaygınlaştığı, sempatik, itibarlı hale geldiği bir düşünsel iklim oluştu. Bu temelde geliştirilen bütün düşünsel ve estetik teori ve pratikler, Batı’nın çöküş yönündeki gelişme eğilimiyle, kuşkusuz devrimci nitelikte karşıt eğilimlerini barındırmakla birlikte, büyük ölçüde uyum içindedir.

Tamamını Okuyun
Madonna

Kitsch kültürü ve eleştirinin değersizleştirilmesi

Kültür ve sanat tartışmalarında anlamlı bir sonuca varabilmek için iki belirleyici ögenin netleştirilmesi gerekir. Bunlar netleştirilmeden, uğratıldıkları anlam bozuklukları giderilmeden ilerlemek olanaksız. Birincisi, modern ya da çağdaş kültür ve sanatın kırmızı çizgileri veya çerçevesi. İkincisi ise, bu kırmızı çizgiler içinde esas alacağımız, dayanacağımız temel kavramlar ve değerlerdir. Çünkü, bugün Batı merkezli postmodern kültür ve sanat […]

Tamamını Okuyun
Nazım-Hikmet

Bugün Nazım’ı nasıl anlamalıyız?

3 Haziran Nazım Hikmet’in 57. ölüm yıldönümü; ben de halimce Nazım üzerine ilk kez bir şeyler yazıyorum, biraz gecikme pahasına. Denebilir ki, Nazım’la ilgili söylenmedik, yazılmadık ne kaldı ki?.. Onun sırtından “büyük” şair ve yazar olanlar, servet edinip köşeyi dönenler, üretmeden şöhret olanlar, çakma solculuğunu tescil ettirenler, rakı sofralarında, entel-solcu muhabbetlerinde itibar toplayanlar, vs, vs… […]

Tamamını Okuyun
Ahmet Mithat Efendi

Edebiyatı Cedide’den günümüze dekadanlık

Dekadanlık, özellikle burjuvazinin devrimci enerjisini yitirdiği ve gericileşmeye başladığı 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren kültür ve sanat tartışmalarında sık kullanılan bir kavramdır. Büyük Larus ansiklopedisinde sözcük karşılığı “gerileyiş, çöküş içinde olan” anlamına gelmektedir. Kapitalizmin insana karşı, insanı yabancılaştıran, metalaştıran niteliğine karşı orta sınıf aydınında yaşanan derin bunalımın bir sonucu olarak dekadanlık, sanatın/sanatçının toplumsal ve siyasal […]

Tamamını Okuyun
Kelebek

“Kelebek”in dalga denklemi ve tarihin dalgaları

Fransız asıllı Henri Charriere tarafından 1968 yılında yayımlanan Kelebek (Papillon) romanı, biz 68 kuşağının, hatta 70’ler gençliğinin en çok okuduğu ve beğendiği yapıtlardan biridir. Öyle ki kitap, tutkuyu, sabrı, zekayı ve iradeyi en çarpıcı öğretici biçimleriyle betimleyen öyküsüyle, akıcı, büyüleyici anlatım diliyle 12 Mart ve 12 Eylül zindanlarındaki çoğu devrimciyi olağanüstü etkilemişti. Kitapta anlatılanların haksızlığa […]

Tamamını Okuyun
Teali İslam Cemiyeti

Yabancılaşma, soysuzlaşma ve aydın ihaneti

  Mustafa Sabri ve Ahmet Altan… Bu iki ismi yanyana getirenin ne olduğu az çok kestirilebilir. Evet, onların çok temel bir ortak özellikleri var: Ulusa yabancılaşma, soysuzlaşma ve ihanet!… Bu iki isim, ulusa, ulusal kimliğe, kültüre ihanetin simgeleşmiş kişilikleridir. Her ikisi de Türk olmanın nefrete varan yeminli düşmanlarıdır. Ahmet Altan‘ı bütün düşünce ve eylemleriyle yeterince […]

Tamamını Okuyun

“Nataşa’nın Dansı”ndaki Turan motifleri ve Avrasya kültürü

  Tolstoy’un büyük romanı “Savaş ve Barış”ı ikinci kez okuduğumda, birincisinde hiç dikkatimi çekmeyen –çünkü, o zamanki ilgim ve önceliklerim farklıydı- çok önemli bir gerçeği fark ettim. Aslında ikili olan bu gerçeğin birinci noktası, kitabın; Napolyon işgaline karşı Çarlık Ordusunun yürüttüğü savaşın, Rus ulusal direnişine ve dirilişine dönüştüğü, ulusal bilincin güçlü tohumlarının atıldığı destansı hikayesini […]

Tamamını Okuyun
Sanatın insansızlaştırılması

“Sanatın insansızlaştırılması”: Bir ileri sanatsal aşama mı, sanatın yıkımı mı?

  “Asırlardan beri gelişe gelişe bugüne varan şiirin kazandığı imkanlardan  niçin faydalanmamalı? Bu sadece, şekli zorlamakla yeni şeyler yapılabileceğini zannetmektir. Mesele şekilden çok muhtevada, muhtevanın yeniliğindedir. Yeniciler ümidi kırılmış, idealini kaybetmiş, dejenere olmuş veya olmaya doğru giden bir sınıfın bezginliğini, dünyadan kaçmak özleyişini -ki gerçekler karşısında yenilmekten gelir-, bilhassa ‘ölüm’ü bol bol terennüm ediyorlar… Bir […]

Tamamını Okuyun
Rus Düşünce Tarihi

“Rus Düşünce Tarihi”* ve düşündürdükleri

Rus Devrimi ile Türk Devrimi arasındaki koşutluk, kader birliği ya da tarihsel-toplumsal benzerlikler, iki ulusun çağdaş tarihini biraz bilenlerin rahatlıkla görebileceği önemli bir siyasal-kültürel gerçekliktir. Ayrıca şunu da vurgulamak gerekir ki, bu koşutluk, bir çok yönüyle yaklaşık 50 ya da 100 yıllık periyodik tarihsel bir farkla seyretmektedir. Rus Devriminin aydınlanma / modernleşme adımları ve devrimci […]

Tamamını Okuyun
Kadıköy Boğa

Korona günlerinde geçmişten geleceğe bir gezinti

Büyük felaketler, aslında büyük öğretmenlerdir; kuşkusuz ders çıkarmasını ve öğrenmesini bilene. Ve derler ki “akıl, insanın kafasına dayanmış bir çividir”. Aklın yeterince çalışması için felaketlerin demir balyozu o çiviyi beynimize çakmalıdır. İşte insanlık ve ulusumuz böylesi benzersiz günleri yaşıyor. Akıl ve vicdanın en üst düzeyde buluştuğu, insanlığın geleceğine yön verdiği anlar… Korona virüs salgınını, sokağa […]

Tamamını Okuyun
Nietzsche

Postmodernizmin düşünsel kökleri: Nietzsche ve Nietzscheseverlik

Postmodernizmin tarihsel ve düşünsel kökleri, ana kaynağı nerededir, kimdir/kimlerdir? Bütün toplumbilimci ve felsefecilerin üzerinde birleştiği, postmodernist teorisyenlerin hemen hepsinin en büyük beslenme kaynağı olarak gördüğü kök isim Nietzsche’dir. Postmodern düşünce ve sanat anlayışıyla bağı olsun ya da olmasın, ister sol, ister sağ, ister sosyalist, Türk aydınının Batıcı-Tanzimatçı önemli bir kesimi, özellikle sosyalizmden umudunu kesip Marks, […]

Tamamını Okuyun
Hödük

İdeoloji/kültür ve siyaset ve de döneklikteki keramet (2)

Önceki yazımızda olgular olarak sergilediğimiz ülkemizin bozuluş ve çürüme odaklı insanlık durumlarını, şimdi de ideolojinin bütünsel ve derinlikli kapsamı içinde ele almaya çalışalım. Gerçeğin bütünsel kavranışı açısından bu çok önemli; çünkü ekonomik, toplumsal, siyasal, kültürel, ahlaki nitelikteki bütün sorunları ve onlar arasındaki karmaşık ve derin ilişkileri, ancak ideolojinin çok boyutlu kuşatıcılığı içinde doğru bir şekilde […]

Tamamını Okuyun
Şeyh Bedreddin

Bugün Şeyh Bedreddin olmak

Ölümünün altı yüzüncü yılında Şeyh Bedreddin bizim için anlamı hâlâ büyüktür. Düşünce ve eylemiyle, yaşadığı çağda, Osmanlı toplumunun olduğu gibi İslam dünyasının da en önemli, en bilge ve en yetkin düşünürüydü. Onun çağdaş aydına ve devrimciye esin kaynağı olan düşünce birikimi ve toplumsal eyleminin ruhu bugün de bütün canlılığıyla yaşamakta ve önemini korumaktadır. Şeyh Bedrettin […]

Tamamını Okuyun
Fırıldak

İdeoloji/kültür ve siyaset ve de döneklikteki keramet (1)

Küreselci karşıdevim yıllarında ülkemiz, idealler, ütopyalar, ülküler hapishanesine dönüştü adeta. Kuşkusuz hapishane en başta içimizde; düşünmekten ve sorgulamaktan alıkonan, sindirilen, aptallaştırılan beyinlerde, kararan yüreklerde. Bütün toplumcu, eşitlikçi, paylaşmacı değerler, görünüşteki “özgürlük ve demokrasi” şamatalarına, “büyüyen”, “dünya devleti” Türkiye masallarına karşın, gerçekte, düşünce ve gönül dünyasında zindanlara hapsedildi, derin çukurlara gömüldü. Toplumsal, insani değerlerin, duyarlılıkların, erdemli […]

Tamamını Okuyun
Görgüsüzlük

Hödüklüğün altın çağı

Önce hacıağalık, görgüsüzlük vardı. Sonra uyanık kerizlik ve zübüklük, sonra da hödüklük… Son günlerde dilime dolanmış durumda. Acaba ben mi takıntı haline getirdim diyorum kendi kendime. Dönüyorum dolaşıyorum, düşünürken, çalışırken, uyurken bu hödük kuşatmadan bir türlü kurtulamıyorum. Yaşadığım, gözlemlediğim her olayda, her davranışta bir hödüklük sırıtması, bir hödüklük gösterisi var sanki. Kaçış ne mümkün; hangi […]

Tamamını Okuyun
Huma Kuşu

Avrasya kültürünün mitolojik kökleri: Türk kültüründe “ejder”in “evren”selliği

Türk kültürünün mitolojik, tarihsel köklerini incelerken, özellikle kutsal dağ, kutsal ağaç/Hayat Ağacı, Huma Kuşu/Umay, Sungur Kuşu, Kartal, Ejder/yılan (Evren) gibi Türklerin kültürel değer ve inançlarını simgeleştiren ve bunları günümüze taşıyan doğa varlıkları ile karşılaşırız. İnsanın insanlaşma evriminin en yakın 100 bin yıllık sürecini düşündüğümüzde, onu bile çok az bildiğimiz tarihsel dönem en fazla 5-6 bin […]

Tamamını Okuyun
Kara Kitap

“Kara Kitap”ın anatomisi ve kendi olmak

Bilindiği gibi Türkiye’de postmodern edebiyatın en iddialı ve popüler romanı, Orhan Pamuk’un Kara Kitap’ıdır. Kitap piyasaya çıktığı 90’lı yıllarda çok tartışıldı. Sert eleştiriler yapıldığı gibi, temel iletisi ve ideolojik arka planı bilinerek veya bilinmeyerek bir çok olumlu, “heyecan verici” tepkiler aldı. Kitabın genel olarak “yeni”, “ilginç”, “başarılı” bir yapıt olarak değerlendirilmesi, dönemin ruh hali, yaşanan […]

Tamamını Okuyun
populer-yazarlar

Türk edebiyatına postmodern tecavüzün kayıt tutucuları (1)

BATI BATARKEN GÜNEŞİN BİLE BATI’DAN DOĞDUĞUNA İNANANLAR 1980 sonrası Küresel Karşıdevrimin entelektüel memurları, Aydınlanma/modernite projesi ve ideallerine karşı dayatılan postmodernizmi “ilerici”, “devrimci” olarak kutsayarak meşrulaştıran bir düşünce ve kültür-sanat anlayışını yaratmaya çalıştılar. Bu devşirilmiş ve görevlendirilmiş sözde aydınlar, misyonlarını öyle bir şevkle yerine getirdiler ki, “küreselleşme”, “ulusal sınırların ortadan kaldırılması”, “insan hakları”, “özgürlük”, “çoğulculuk/çokseslilik” söylemleriyle; […]

Tamamını Okuyun
Sol-sağ saflaşması

Sol-sağ saflaşması anlamını yitirdi mi?

Geçtiğimiz günlerde bir arkadaşım, Aydınlık internet gazetesinde çıkan “Halkın adalet duygusu ve devrimci siyaset” başlıklı yazımla ilgili “sağcılık” eleştirisi yapmıştı. O yazımın özünü şunlar oluşturuyordu: a) En son, YSK’nın, yenilenen İstanbul yerel seçim kararında da görüldüğü gibi, Türkiye’de, yargı da dahil, hayatın her alanında büyük bir adaletsizlik ve haksızlık yaşanmaktadır. b) Buna hak ettiği oranda […]

Tamamını Okuyun

Halkın adalet duygusu ve devrimci siyaset

23 Haziran seçim sonuçlarını belirleyen en kritik olay, YSK‘nın hukuku çiğneyerek aldığı seçimi yenileme kararıdır. İktidar baskısıyla alınan karar ve gerekçesi, kamu vicdanını derinden yaraladı. Türk milletinin adalet duygusunu çökerten, onunla alay eden ve derin bir öfke yaratan bu karar, seçime ilişkin tercihlerde büyük bir kırılmayı ve dönüm noktasını oluşturuyordu. Bu saptamayı, seçim sonuçlarını yüzdeyüze […]

Tamamını Okuyun
Başka bir Sanat Mümkün mü

“Başka bir sanat”ın olanakları üzerine

Aşağı yukarı aynı içerikte bir yazıyı ele almayı düşünürken “Başka bir Sanat Mümkün mü?”* başlıklı kitap elime geçti. İçlerinde Alaaddin Şenel, Ali Artun, Emre Zeytinoğlu, Feyyaz Yaman ve Sungur Savran gibi tanıdık isimlerin olduğu 14 yazar ve sanatçının bağımsız makalelerinden oluşan bir kitap. Başlıkla verilen -en azından bendeki- algı ve ilk izlenim, kapitalizm ve metalaşma […]

Tamamını Okuyun

Sanat ve ahlak ilişkisi, ya da alçaklığın estetiği olur mu?

Yeni Ortaçağ’ın sanat kuramcılarına göre, sanatın toplumsal, insani bir amacı yoktur, olamaz! Sanatçı, eserini üretirken içinde yaşadığı topluma, ulusa ve insanlığa karşı herhangi bir ahlaki sorumluluk duymak zorunda değildir! Yani, güzellik bilimi olarak estetiğin ilkeleri “postmodern çağ”da geçerliliğini yitirmiştir! Dolayısıyla, sanatta gerçekliğin ve toplumsalın karşılığı olan içerik ile bunun söz, nota, renk-çizgi vb aracılığıyla ifade […]

Tamamını Okuyun

Ruslarda Türk kültür geni… Mehmet Ulusoy yazdı

İşbirlikçi holding basını, emperyalist merkezlerde üretilen ırkçı safsatalarını değişik adlar altında ısıtıpısıtıp yeniden piyasaya sürüyor. İki yıl önce, “Anadolu’da Türk geninin yaygın olmadığı, Türklerin küçük bir azınlık olduğu” iddia edilmişti. Hatta 19. yüzyıldan beri emperyalizmin ırkçı teorisyenlerinin uydurduğu Türkleri ikinci sınıf, gelişmemiş bir ırk olarak gösterme çabası, tekrar horlatılarak “Türklerin IQ’sünün düşük olduğu” gibi saçmalıklarla ileri sürülmüştü.

Tamamını Okuyun

Tüketim manyaklığının ve asalaklığın estetize edilmesi… Mehmet Ulusoy yazdı

Üretim kültüründen tüketim kültürüne… Tüketim manyaklığının ve asalaklığın estetize edilmesi (1) Mehmet Ulusoy Yeni Ortaçağ sisteminde Aydınlanma/modernleşme değerlerinin terkedilmesi ile birlikte, Batı’da, Rönesans’tan 20. yüzyıla 500 yıllık tarihi süreçte biçimlenen, insan aklını, emeğini, üretimi/üreticiliği, yaratıcılığı esas alan bütün kültürel, ahlaki, estetik değerler de terkedilmektedir. Avrupa’da aydınlanmanın, kültür ve sanattaki yaratıcı atılımların merkezi Paris ise, neoliberalizmin […]

Tamamını Okuyun